Eerste grote deportatie Joodse Dordtenaren herdacht

DORDRECHT – Rond 12 november 2017 is het precies 75 jaar geleden dat de eerste grote groep Dordtse Joden uit de stad werd gedeporteerd. Volgens onderzoek van de stichting Stolpersteine zijn er rond die datum  meer dan honderd Dordtenaren via de Hollandse Schouwburg in Amsterdam naar het oosten weggevoerd om te worden omgebracht in een vernietigingskamp.

Het Platform van Dordtse kerken doet een oproep aan de stad Dordrecht en de eigen achterban om hierbij juist op zondag 12 november stil te staan. In de Grote Kerk zal op zondagavond 12 november vanaf zeven uur een speciale openbare bijeenkomst zijn.

De gebeurtenissen in Dordrecht 75 jaar geleden vertellen van een manier van denken, waar onze samenleving nog steeds vatbaar voor lijkt. Juist in de stad Dordrecht waar de Koning enkele jaren geleden bij de opening van het Hof van Nederland tekende voor de vrijheid van geloof en vrijheid van geweten mag aandacht niet blijven steken bij het noemen van gewenste en het waarderen van positieve ontwikkelingen. Ook het benoemen van zwarte bladzijden in onze gemeenschappelijke geschiedenis hoort bij het bouwen aan en versterken van vrijheid.

Voor de Tweede Wereldoorlog bestond er in Dordrecht een grote Joodse gemeenschap met een eigen synagoge, school en badhuis. Met een herkenbare eigenheid was men deel van de stad. Deze werkelijkheid werd tussen 1940 en 1945 vernietigd. Na de oorlog bleek Dordrecht niet alleen beroofd van (vrijwel al) zijn joodse inwoners, ook ontbrak daarmee hoe zij met kleur bijdroegen aan de stad in culturele, religieuze en historische zin. Een ontwrichtend verlies voor Dordrecht. Daarom ook is 12 november 1942 een  datum vol pijnlijke symboliek. Het liep tegen het middaguur toen rabbijn Barend Katan met zijn gezin werd weggevoerd vanaf de Rozenhof 22 door drie politieagenten.

Katan was net als zijn voorganger Samuel Dasberg een bekende Dordtenaar. Hij was als leraar verbonden aan het Johan de Wittgymnasium.

Leerlingen van zijn school adopteren jaarlijks het herdenkingsmonument in de hal van het Dordtse Stadhuis waarop alle namen van omgebrachte Joodse Dordtenaren zijn vermeld. Het laatste woonhuis in Dordrecht van de laatste rabbijn van Dordrecht werd een aantal maanden geleden gemarkeerd met zes stolpersteinen. Op deze wijze krijgt de gebeurtenis van 12 november 1942 een zichtbare herinnering om een plek te krijgen en houden in het collectief geheugen van Dordrecht. Dat is ook een vorm van bewustwording.